اندیشهی قرارداد اجتماعی در نزد سقراط

شهرام ارشدنژاد

این متن ابتدا به زبان انگلیسی نوشته و منتشر شد.[۱] از این روی منابع و ارجاعات همه به انگلیسی هستند به ویژه متنِ مورد استناد از آثار افلاطون بر اساس تازهترین و معتبرترین (تا اکنون) ترجمهی انگلیسی آن است. متن انگلیسی دارای اعداد استفانوس[۲] است. نه تنها بندها شمارهگذاری شدهاند بلکه درون هر بند بر اساس ارتباطِ مفهومی میان جملات نیز با حروف انگلیسی تقسیمبندی شده است. از این روی آدرسدهی در متن انگلیسی بسیار دقیق و آسان است. ترجمهی فارسی[۳] نیز خوشبختانه اعداد استفانوس را دارد اما تقسیمبندی درون بندها را ندارد که گویا در متون آلمانی و فرانسه چنین بوده است. نکتهی دیگر آن است که کتاب Republic اثر افلاطون میبایست به «دولت» ترجمه میشد نه به «جمهوری». نکتهی پایانی، در این متن هر جا از «شهر» سخن رفته؛ منظور دولتشهر از نگاه تاریخ سیاسی بوده است. در مفهوم تاریخیِ زبان فارسی نیز «شهر» به معنای نظام سیاسی و در مقام اولی به معنای کشور بهکار میرفته است. همانطور که ما واژهی سیاسی «ایرانشهر» را داریم. بنابر این، میتوان «شهر» را هم به معنای «دولت» گرفت و هم «کشور».