شناخت رنج انسان و راه رهایی از آن در آموزه های کهن

نسیم داوودی پناه

منحصر کردن تمرکزمان بر روی موضوعات دنیوی، محدود کردن روح انسانی است. (استیون هاوکینگ)

عصر کنونی، عصر تکنولوژی، سرعت، شتاب زدگی و تنهایی است. ویژگی های دنیای امروز و چهارچوب های گریز ناپذیرش سبب شده بسیاری از مردم دچار دلزدگی و افسردگی شوند و از جهان مدرنیته روی گردان شده و به اصول و روش های متعالی گذشتگان متمایل شوند. از این رو بازار بازخوانی مکاتب عصر کهن در دوران فرا مدرن گرم شده است.
در اینجا قصد نداریم به مکتب های کاذب، عرفان های دروغین و روش های گمراه کننده ی پر زرق و برق بپردازیم. هدف از این بررسی، آشکار ساختن یکسانی حقیقت راستین عرفان است. عرفان هایی مانند بودیسم و یا آثار مولانا که در جهان امروزه انسان های بی شماری را با خود همراه ساخته. آنچه که در این مطلب به طور اجمالی بازگو می شود، نکته ی محوری و تکرار شونده در این عرفان هاست. نکته هایی که بشر امروز را شیفته کرده و در برخی موارد از دلزدگی های روزمره نجاتش داده است. هر چند در این راه همواره در طول تاریخ مردمان دست به انتخاب زده و هریک فرا خور سلیقه عرفانی خاص را برتر، ژرف تر و کارآمدتر از دیگری معرفی کرده اند اما در واقع کنه و جان کلام آنها به یکدیگر شباهت دارد. گویی آبشخور شان یکی بوده و از یک منشاء سرچشمه گرفته اند. با در نظر گرفتن دور نمای اغلب عرفان ها همراه با دیدی کل نگر می توان به وحدت موضوعی آنها پی برد و از آن جایی که این موضوع واحد یعنی انسان، در همه ی سرزمین ها و قرون از ویژگی های مشخص ذاتی و تکرار شونده برخوردار است، زیر ساخت و اصول مکتب های عرفانی نیز به طور کلی یکسان خواهند بود.
ممکن است راه های وصول از منظر آنها متفاوت باشد اما نگاه جمله ی آنان به یک مقصد است. راه های کمال که جوامع امروز بدان نیازمندند نیز کم و بیش یک سمت سو دارند. رها شدن و فارغ بودن از موارد و مسائل رنج آفرین همچون خشم، حرص، شهوت، فزون خواهی، جاه طلبی و .. و در نهایت نیست شدن در خالق هستی و پس از آن، یاری رساندن به خلق.